ห้องสมุดพร้อมปัญญา
“ห้องสมุดพร้อมปัญญา เรือนจำชั่วคราวเขากลิ้ง” ตั้งอยู่ในเรือนจำชั่วคราวเขากลิ้ง ตำบลวังจันทร์ อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี เป็น “ห้องสมุดพร้อมปัญญา” ลำดับที่ 11 มีความโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์เฉพาะ อาคารห้องสมุดสร้างจากดินเรียบง่าย และกลมกลืนธรรมชาติใช้ต้นทุนการก่อสร้างน้อย ห้องสมุดมีพื้นที่โดยรอบ เป็นสวนป่าสะเดาและธรรมชาติ ประกอบด้วย หมู่อาคารชั้นเดียว 3 หลัง และศาลาเรือนไม้ 5 หลัง สำหรับเป็นมุมพักผ่อนสบายๆ และนั่งอ่านหนังสือวางเรียงรอบ บริเวณด้านหลังเป็นป่าธรรมชาติ พื้นที่ประมาณ 5 ไร่อยู่ระหว่างเตรียมความพร้อม เพื่อเข้าร่วมโครงการ อนุรักษ์พันธุกรรมพืชตามแนวพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
ตัวอาคารเริ่มก่อสร้างในวันที่ 26 มิถุนายน 2552 แล้วเสร็จวันที่ 15 ตุลาคมในปีเดียวกัน รวมระยะเวลาก่อสร้าง 4 เดือนกว่า ผนังด้านนอกอาคารห้องสมุด และบริเวณโดยรอบ ปั้นภาพนูนต่ำจากดินบอกเรืองราว 5 ภาพ
ทางเข้าด้านหน้าห้องสมุด เป็นภาพแพะคู่ซ้ายขวา ซึ่งเป็นสัตว์ประจำปีพระราชสมภพในสมเด็จพระเทพราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ผนังหน้าอาคารห้องสมุดด้านซ้ายมือเป็นภาพเขื่อนดินและอุทยาแห่งชาติแก่งกระจาน ผนังหน้าอาคารห้องสมุดด้านขวามือเป็นภาพเขาวังคู่เมืองเพชรบุรี ผนังด้านหน้าอาคารเฉลิมพระเกียรติฯ เป็นภาพกิจกรรมโครงการตามพระราชดำริฯ พระมหากรุณาธิคุณใน สมเด็จบรมราชกุมารีที่ทรงมีต่อกิจการราชทัณฑ์
แนวคิดการจัดทำห้องสมุดดิน
การก่อสร้างห้องสมุด โดยใช้ดินเป็นวัสดุ เกิดจากแนวคิดที่แยบยลของ อดีตผู้บริหารกรมราชทัณฑ์ นายนัทธี จิตสว่าง ในครั้งที่ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมราชทัณฑ์ เล็งเห็นว่าเรือนจำชั่วคราวเขากลิ้ง มีภูมิปัญญาความรู้ชำนาญเป็นที่ยอมรับ และเป็นแหล่งการศึกษาดูงานการทำสิ่งปลูกสร้างจากดิน ดินเป็นวัสดุที่ไม่ต้องซื้อหา โดยเฉพาะบ้านดินมีชื่อเสียง เป็นที่ยอมรับ และมีผู้สนใจเข้ามาศึกษาเรียนรู้ ดูงาน เป็นจำนวนมากหากมีห้องสมุดให้บริการก็จะเป็นแหล่งการเรียนรู้ที่เพียบพร้อมยิ่งขึ้น
วิสัยทัศน์ห้องสมุดพร้อมปัญญา เรือนจำชั่วคราวเขากลิ้ง เป็นห้องสมุดที่ให้บริการสารสนเทศ เพื่อความรอบรู้ สู่ความพอเพียง ของชุมชน มีวัตถุประสงค์
1. เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
2. เพื่อให้บริการข้อมูลข่าวสาร ความรู้ที่เป็นประโยชน์แก่เจ้าหน้าที่และผู้ต้องขัง
3. เพื่อเป็นแหล่งการเรียนรู้ของชุมชนโดยรอบเรือนจำ และประชาชนทั่วไป
4. เพื่อเผยแพร่ภารกิจ และองค์ความรู้ที่เป็นประโยชน์ของกรมราชทัณฑ์และเรือนจำสู่สังคมภายนอก
การบริหาร
“ห้องสมุดพร้อมปัญญา เรือนจำชั่วคราวเขากลิ้ง” ได้รับความร่วมมือจากโครงการบ้านนี้มีสุข โดยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพแห่งชาติ ในด้านการจัดหาสื่อทรัพยากรสารสนเทศบำรุงห้องสมุดศูนย์วิทยพัฒนา มสธ. จังหวัดเพชรบุรี สำนักบริหารงานการศึกษานอกโรงเรียนจังหวัดเพชรบุรี และหน่วยงานภาครัฐ เอกชนในพื้นที่อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี สนับสนุนงบประมาณดำเนินงาน สนับสนุน สื่อทรัพยากรสารสนเทศ รวมถึงการวางระบบห้องสมุด
เมื่อวันที่ 11 มกราคม 2553 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี ทรงเสด็จพระราชดำเนินเปิดห้องสมุดพร้อมปัญญาและทอดพระเนตรศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงเรียนจำชั่วคราวเขากลิ้ง
